NVWA controles op dierenvoer: wat wordt er echt gecontroleerd?

NVWA controles op dierenvoer: wat wordt er echt gecontroleerd?

De meeste hondeneigenaren gaan ervan uit dat het hondenvoer dat in Nederlandse winkels wordt verkocht, streng wordt gecontroleerd door de overheid. De NVWA, zo denken zij, garandeert de kwaliteit en veiligheid van elk product. Maar klopt dit beeld met de werkelijkheid? Bij DierenPro hebben wij onderzocht wat de NVWA daadwerkelijk controleert, waar de gaten in de regelgeving zitten en waarom onafhankelijke analyse essentieel is.

Wat is de NVWA?

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit is de overheidsorganisatie die verantwoordelijk is voor het toezicht op de veiligheid van voedsel, consumentenproducten en dierenwelzijn in Nederland. De NVWA valt onder het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en telt ruim tweeduizend medewerkers.

Binnen de NVWA is er een afdeling die specifiek verantwoordelijk is voor het toezicht op diervoeders. Deze afdeling controleert zowel de productie als de handel in diervoeders, inclusief hondenvoer en kattenvoer. De basis voor deze controles wordt gevormd door Europese en nationale wetgeving.

De wettelijke basis: EU-verordeningen

De regelgeving rond dierenvoer is grotendeels Europees. De belangrijkste verordeningen zijn:

Verordening 767/2009 over het in de handel brengen en het gebruik van diervoeders stelt de regels voor etikettering, verpakking en presentatie van dierenvoer. Deze verordening bepaalt welke informatie op het etiket moet staan en hoe ingrediënten moeten worden vermeld.

Verordening 1831/2003 over toevoegmiddelen voor diervoeding regelt welke additieven in dierenvoer mogen worden gebruikt. Elk toevoegmiddel moet een EU-vergunning hebben voordat het mag worden toegepast.

Verordening 183/2005 betreft de hygiënevoorschriften voor diervoederbedrijven. Deze verordening verplicht alle bedrijven in de diervoederketen om te werken volgens HACCP-principes (Hazard Analysis Critical Control Points).

De Diervoederhygiëneverordening 142/2011 stelt de regels voor dierlijke bijproducten die worden gebruikt in dierenvoer. Deze verordening classificeert dierlijke bijproducten in drie categorieën op basis van het risico voor de volksgezondheid en de diergezondheid.

Wat controleert de NVWA wél?

De NVWA voert verschillende typen controles uit op dierenvoer:

Veiligheidscontroles zijn de kern van het NVWA-toezicht. Hierbij wordt getest op de aanwezigheid van schadelijke stoffen zoals zware metalen (lood, cadmium, kwik, arseen), pesticiden, mycotoxinen (schimmelgiften), dioxinen en PCB's, en microbiologische verontreinigingen zoals salmonella.

Samenstellingscontroles verifiëren of de opgegeven voedingswaarden op het etiket kloppen met de werkelijke samenstelling. De NVWA neemt steekproefsgewijs monsters en laat deze analyseren in het laboratorium. Hierbij wordt getest op het daadwerkelijke eiwit-, vet-, vezel- en asgehalte.

Etiketteringscontroles beoordelen of het etiket voldoet aan de wettelijke eisen. Is alle verplichte informatie aanwezig? Worden de ingrediënten in de juiste volgorde vermeld? Zijn de claims op de verpakking niet misleidend?

Bedrijfscontroles omvatten inspecties van productielocaties, opslagfaciliteiten en transportmiddelen. De NVWA controleert of bedrijven werken volgens de voorgeschreven hygiëneprotocollen en of de administratie op orde is.

Wat controleert de NVWA NIET?

En hier wordt het interessant. Er zijn aanzienlijke gaten in het toezicht die de meeste consumenten niet kennen:

Kwaliteit versus veiligheid is het eerste grote verschil. De NVWA controleert primair de veiligheid van dierenvoer, niet de kwaliteit. Een product kan volkomen veilig zijn maar tegelijkertijd van zeer lage voedingskundige kwaliteit. Zolang een product geen gevaarlijke stoffen bevat en het etiket correct is, mag het worden verkocht, ongeacht hoe slecht de ingrediënten zijn.

Het NFE-percentage wordt niet gecontroleerd. De NVWA verifieert of de opgegeven waarden voor eiwit, vet, celstof, as en vocht kloppen, maar berekent niet het NFE-percentage. Het koolhydraatgehalte, dat wij bij DierenPro als een cruciale kwaliteitsindicator beschouwen, valt buiten het toezicht. Gebruik ons NFE-calculateur om dit zelf te berekenen.

Ingrediëntkwaliteit wordt niet beoordeeld. De NVWA controleert of de ingrediëntenlijst juridisch correct is, maar beoordeelt niet de kwaliteit van de gebruikte ingrediënten. Een fabrikant die dierlijke bijproducten van lage kwaliteit gebruikt, overtreedt geen wet zolang deze bijproducten voldoen aan de hygiënevoorschriften.

Marketing en claims worden beperkt getoetst. De NVWA kijkt of specifieke gezondheidsclaims zijn toegestaan, maar de algemene marketingpresentatie van een product wordt nauwelijks gecontroleerd. Een verpakking die een sappig stuk vlees toont terwijl het product slechts vier procent vlees bevat, is juridisch toegestaan.

De frequentie van controles is beperkt. De NVWA kan niet elk product elk jaar controleren. Controles zijn risico-gebaseerd, wat betekent dat producten en bedrijven met een hoger risicoprofiel vaker worden gecontroleerd. Maar dit betekent ook dat sommige producten jarenlang niet worden gecontroleerd.

FEDIAF-normen: industriestandaarden

Naast de overheidsregelgeving spelen de FEDIAF-normen een belangrijke rol. De FEDIAF (European Pet Food Industry Federation) is de brancheorganisatie van de Europese dierenvoederindustrie. De FEDIAF stelt voedingsrichtlijnen op die door de industrie als standaard worden gehanteerd.

De FEDIAF-normen specificeren de minimum- en maximumgehaltes voor alle essentiële voedingsstoffen in dierenvoer. Deze normen zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en worden regelmatig bijgewerkt. De meeste fabrikanten claimen dat hun producten voldoen aan de FEDIAF-normen.

Maar er is een belangrijk voorbehoud: de FEDIAF-normen zijn minimumnormen. Ze garanderen dat een product voldoende voedingsstoffen bevat om deficiëntieziekten te voorkomen. Ze zeggen niets over optimale voeding. Een product dat precies aan de FEDIAF-minima voldoet, levert het absolute minimum aan voedingsstoffen. Dit is vergelijkbaar met een mens die uitsluitend zou leven op brood en water aangevuld met een multivitamine.

De gaten in de regelgeving

Onze analyse onthult meerdere significante gaten in het huidige regelgevingskader:

Het ontbreken van een koolhydraatmaximum is de meest opvallende lacune. Er is geen wettelijke limiet op de hoeveelheid koolhydraten in hondenvoer. Een product dat voor zeventig procent uit granen en zetmeel bestaat is volledig legaal. Dit terwijl honden van nature carnivoren zijn die geen hoog koolhydraatdieet nodig hebben.

De vage ingrediëntomschrijvingen zijn een tweede lacune. De wetgeving staat toe dat fabrikanten categorieomschrijvingen gebruiken in plaats van specifieke ingrediënten. Granen in plaats van tarwe en maïs. Vlees en dierlijke bijproducten in plaats van een specifieke opsomming. Dit maakt het voor consumenten onmogelijk om precies te weten wat ze kopen.

Het gebrek aan verplichte transparantie over vleespercentages is een derde probleem. Fabrikanten zijn niet verplicht om het totale vleespercentage te vermelden. De 4-procent regel maakt het mogelijk om een product als vleesproduct te presenteren terwijl het slechts een fractie vlees bevat.

Onvoldoende handhaving is misschien wel het grootste probleem. De NVWA heeft beperkte capaciteit en moet prioriteiten stellen. Dierenvoer staat niet altijd bovenaan de agenda, zeker niet wanneer er geen acute veiligheidsproblemen zijn.

Let op: het feit dat een product in de winkel ligt, betekent niet dat het recentelijk is gecontroleerd door de NVWA. Veilig is niet hetzelfde als kwalitatief goed.

Hoe DierenPro het verschil maakt

Bij DierenPro vullen wij de gaten in het overheidstoezicht met onafhankelijke analyse. Waar de NVWA stopt bij veiligheid, beginnen wij met kwaliteit. Onze aanpak omvat:

NFE-berekening voor elk product. Wij berekenen het koolhydraatgehalte dat de NVWA niet controleert en maken dit transparant voor consumenten. Gebruik ons NFE-calculateur om zelf te rekenen.

Ingrediëntanalyse gaat verder dan het etiket. Wij beoordelen niet alleen of de ingrediëntenlijst juridisch correct is, maar ook of de gebruikte ingrediënten kwalitatief goed zijn. In onze ingrediëntenlijst classificeren wij elke grondstof als goed, neutraal, slecht of gevaarlijk.

Merkbeoordelingen combineren alle factoren tot een overkoepelende score. Op onze analysepagina en in onze merkenranglijst kun je alle beoordeelde producten vergelijken.

Terugroepactiemonitoring houdt alle veiligheidswaarschuwingen bij en integreert deze in onze merkbeoordelingen.

EU nieuwe regelgeving 2027: wat staat er te gebeuren?

De Europese Commissie werkt aan een herziening van de regelgeving rond dierenvoer die naar verwachting in 2027 van kracht wordt. De belangrijkste voorgestelde wijzigingen zijn:

Strengere etiketteringseisen zouden fabrikanten kunnen verplichten om specifiekere ingrediëntomschrijvingen te gebruiken en het totale vleespercentage te vermelden. Dit zou een aanzienlijke verbetering zijn ten opzichte van de huidige situatie.

Verplichte digitale productinformatie via QR-codes op de verpakking zou consumenten toegang geven tot uitgebreide productinformatie, waaronder de volledige analytische samenstelling en de herkomst van ingrediënten.

Strengere regels voor marketingclaims zouden misleidende presentatie van producten aan banden leggen. Afbeeldingen op de verpakking zouden een realistischer beeld moeten geven van de werkelijke inhoud.

Harmonisatie van nationale controles zou ervoor moeten zorgen dat de controle-intensiteit in alle EU-landen vergelijkbaar is. Dit voorkomt dat fabrikanten hun producten lanceren in landen met het minste toezicht.

Tip: de nieuwe EU-regelgeving is een stap in de goede richting, maar totdat deze van kracht wordt, blijft onafhankelijke analyse de beste manier om de kwaliteit van hondenvoer te beoordelen. Gebruik onze tools op DierenPro voor de meest actuele informatie.

Wat kun je als consument doen?

In afwachting van betere regelgeving kun je als consument het volgende doen:

Conclusie

De NVWA speelt een belangrijke rol in de veiligheid van dierenvoer in Nederland, maar het toezicht heeft significante beperkingen. De focus op veiligheid boven kwaliteit, de beperkte controlefrequentie en de gaten in de regelgeving betekenen dat consumenten niet blind kunnen vertrouwen op het overheidstoezicht.

Bij DierenPro vullen wij deze gaten met onafhankelijke, objectieve analyse. Wij beoordelen niet alleen of een product veilig is, maar ook of het goed is. Tot de nieuwe EU-regelgeving in 2027 van kracht wordt, blijft deze onafhankelijke beoordeling de beste bescherming voor jouw hond. Bekijk onze analysepagina en gebruik onze tools om de beste keuze te maken.